به منظور حمايت از كشاورزان و دامداراني كه در اثر حوادث و سوانح غيرقابل پيش‌بيني و پيشگيري، توليدات آنان دچار آسيب و خسارت مي‌گردد و همچنين در جهت كمك به ادامه فعاليت توليدي آنها صندوق كمك به توليدكنندگان خسارت‌ديده محصولات كشاورزي و دامي طبق لايحه قانوني مصوب در جلسه مورخ 8/10/1358 شوراي انقلاب اسلامي ايران تشكيل و براساس لايحه مزبور اساسنامه صندوق كمك تهيه كه مشتمل بر 15 ماده در تاريخ 16/4/1360 به تاييد وزير كشاورزي وقت رسيده است.
از آن تاريخ تاكنون صندوق كمك به تناسب امكانات خود در زمينه جبران خسارت ناشي از عوامل مختلف قهري، توليدكنندگان زيربخش‌هاي مختلف كشاورزي سراسر كشور را مورد حمايت قرار داده است.

كشور ما ايران در منطقه خشك و بياباني واقع شده است. بيش از 90 درصد از مساحت كشور در منطقه خشك، نيمه‌خشك و كم‌آب قرار دارد. با توجه به اين حساسيت، سياست‌گذاران و برنامه‌ريزان كشور رسالت سنگيني در حوزه استفاده بهينه از آب بر دوش دارند. خشكسالي كه تاثير آن در سرزمين‌هاي خشك، نيمه‌خشك و كم‌آب شديدتر است، ادامه آن هم اكنون زنگ خطر عواقب غيرقابل جبران ناشي از خشكسالي و كم‌آبي را در بعضي از مناطق و استانهاي كشور از جمله سيستان و بلوچستان، جنوب خراسان، يزد، كرمان و ... به صدا درآورده است.
در يك برآورد كلي خسارت ناشي از عوامل قهري در سال زراعي (1382-1381) در بخش كشاورزي بيش از 16 هزار ميليارد ريال گزارش شده است. در مقابل ميزان اعتباري كه به استناد ماده ده قانون تنظيم بخشي از مقررات مالي دولت مصوب 1380 در اختيار صندوق كمك قرار گرفت بالغ بر 388 ميليارد ريال بوده است كه در حدود 5/2% خسارات وارده را جبران مي‌نمايد كه اين ميزان اعتبار پاسخگوي خيل عظيم درخواست‌هاي واصله به صندوق كمك نمي‌باشد. اگر چه دولت محترم كمكهاي ديگري را نيز از طريق نهادهاي ذيربط در جهت حمايت از خسارت‌ديدگان معمول مي‌نمايد، با پذيرش اين واقعيت كه بخش وسيعي از اراضي كشور در داخل محدوده مثلث كوير ايران قرار مي‌گيرد مشخص مي‌شود كه خشكسالي واقعيت طبيعي و اقليمي كشور ما است و سياستگذاران بايد بپذيرند كه ايران كشور خشكي است و سرمايه‌گذاري‌ها بايد متناسب با نياز كشوري كم‌آب صورت گيرد.

در حال حاضر صندوق كمك به توليدكنندگان خسارت‌ديده محصولات كشاورزي و دامي با 24 سال تجربه در بانك كشاورزي با توجه به امكانات خود با همراهي وزارت جهاد كشاورزي و وزارت كشور، حمايت از توليدكنندگان محصولات كشاورزي و دامي خسارت‌ديده از حوادث قهري و سوانح غيرقابل پيشگيري و كمك به بازيابي توان توليدي آنها را در حد توان خود عهده‌دار مي‌باشد. اميد است براي مقابله با اين بحران كه روز به روز بيشتر و گسترده‌تر مي‌شود تفكر برنامه‌اي در پيكره مديريت منابع آب و خاك كشور، به صورت ساز و كارهاي فراگير، هماهنگ و جامع‌نگر تقويت گردد.
مردم در برنامه‌ريزي، اجرا و نگهداري آب و ساير منابع طبيعي دخالت داده شوند و موضوع بحران آب و خشكسالي با ابعاد و دامنه‌هاي آن، به سطح تصميم‌گيري اساسي منتقل گردد و مسئولين مملكتي در برنامه چهارم توسعه ميزان اعتبار تخصيصي را با توجه به نياز بخش كشاورزي به گونه‌اي در نظر گيرند كه منابع طبيعي به ويژه ذخاير آب و خاك در فرآيند مصرف، حفاظت گردد.

صندوق كمك به خسارت‌ديدگان، طي سال مالي منتهي به پايان اسفندماه 1382 جمعا مبلغ 000/600/359/388 ريال معادل 99/99% كل اعتبارات تخصيصي به اين صندوق را به تعداد 381481 نفر از كشاورزان و دامداران خسارت‌ديده از عوامل قهري پرداخت نموده است.
حدود 81 درصد از كل اعتبارات جذب شده در سال مورد گزارش مربوط به خسارات وارده براثر خشكسالي و مابقي مربوط به ساير عوامل قهري مي‌باشد.

كل اعتبارات پرداختي صندوق كمك از محل ماده 10 قانون تنظيم بخشي از مقررات مالي دولت مصوب 1380 جهت جبران خسارات وارده به كشاورزان، دامداران و آبزي‌پروران و عشاير مناطق آسيب‌ديده از خشكسالي و ساير عوامل قهري تامين گرديده كه براساس خط‌مشي و سياست‌هاي جاري صندوق هزينه شده و عمدتا در امور زيربنايي و اساسي بخش كشاورزي در مناطق محروم و دورافتاده به مصرف رسيده است. بطوريكه بيش از 56 درصد از كل اعتبارات صندوق به منظور بازسازي و ترميم چشمه‌ها و قنوات و بندسارها، حفر و تجهيز چاه‌ها، احداث كانال‌هاي آب‌رساني، اسخرهاي ذخيره آب و سدهاي خاكي و خريد و نصب و راه‌اندازي لوله‌هاي انتقال آب، موتور پمپ، الكتروپمپ و متعلقات و عمدتا در قالب فعاليت‌هاي دستجمعي هزينه شده است.
براساس برآوردهاي به عمل آمده توسط اكيپ‌هاي بررسي و تعيين و تشخيص خسارات صندوق كمك متشكل از نمايندگان فرمانداري-جهادكشاورزي و بانك كشاورزي در سراسر كشور از مجموع خسارات وارده به بخش كشاورزي و دامي در سال 1382 مبلغ 9000 ميليارد ريال آن مربوط به خسارات ناشي از خشكسالي بوده است.

طبق برآوردهاي انجام شده توسط كارگروههاي بررسي و تعيين خسارات قهري در شهرستانها و استانهاي كشور ميزان كل خسارات وارده به محصولات كشاورزي و دامي و عوامل توليد در سال زراعي 1383 – 1382 بالغ بر چهل هزار ميليارد ريال بوده كه در مقايسه با سال زراعي 1382 – 1381 ، 5/1 برابر شده است. ميزان اعتبار تخصيصي به صندوق كمك در سال 1383، 630 ميليارد ريال بوده كه معادل 100% اعتبار فوق به تعداد 604198 نفر از كشاورزان و دامداران خسارت ديده از عوامل قهري پرداخت شده است كه از نظر مبلغ 2/62 و از نظر تعداد 4/58 درصد نسبت به سال 1382 رشد داشته است. نزديك به 72 درصد از كل اعتبارات جذب شده در سال 1383 مربوط به خسارت وارده بر اثر سرمازدگي و يخبندان و مابقي مربوط به ساير عوامل قهري بوده است. كل اعتبارات پرداختي صندوق كمك از محل ماده 10 قانون تنظيم بخشي از مقررات مالي دولت مصوب 1380 به منظور جبران خسارات وارده به كشاورزان، دامداران، آبزي پروران و عشاير تامين گرديده كه براساس خط مشي و سياستهاي جاري صندوق كمك هزينه شده است. حدود 38 درصد از كل اعتبارات صندوق در سال مورد گزارش با توجه به سياستهاي دولت در زمينه پيشگيري با مشاركت خسارت ديدگان به منظور بازسازي، ترميم و احياء قنوات، چشمه ها، بندسارها و حفر و تجهيز چاههاي كشاورزي احداث كانالهاي آبرساني و سيستمهاي زهكشي، استخرهاي ذخيره آب و سدهاي خاكي، خريد و نصب راه اندازي موتورپمپها و الكتروپمپها و عمدتاٌ در قالب طرحهاي دستجمعي هزينه شده است جداول شماره 1 الي 4 به ترتيب فهرست اعتبارات بلاعوض حواله شده و عملكرد هر كدام از اعتبارات را به تفكيك و همچنين عملكرد كل اعتبارات صندوق را نشان مي دهد.
جدول شماره: 1 فهرست اعتبارات بلاعوض حواله شده به استانها در سال 1383 (اعتبار عادي، سرمازدگي درختان ميوه و خشكسالي)

(ارقام به ميليون ريال)
رديف	نام استان	عادي	سرمازدگي	خشكسالي	جمع كل
1	آذربايجان شرقي	400	57000	-	57400
2	آذربايجان غربي	2500	50000	-	52500
3	اردبيل	400	36000	-	36400
4	اصفهان	750	16000	800	17550
5	ايلام	450	1000	3500	4950
6	بوشهر	2500	3500	7000	13000
7	تهران و كرج	3200	18000	-	21200
8	چهار محال و بختياري	450	13000	-	13450
9	خراسان (رضوي- شمالي- جنوبي)	2500	42000	17500	62000
10	خوزستان	4600	-	16000	20600
11	زنجان	700	12000	-	12700
12	سمنان	400	15000	1500	16900
13	سيستان و بلوچستان	400	4000	32500	36900
14	فارس	2200	31500	15000	48700
15	كردستان	400	6500	-	6900
16	كرمان	400	42000	23500	65900
17	كرمانشاه	400	19000	1500	20900
18	كهكيلويه و بويراحمد	650	1500	500	2650
19	گيلان	400	3000	-	3400
20	گلستان	500	2500	1500	4500
21	لرستان	400	2500	2500	5400
22	مازندران	700	3500	-	4200
23	مركزي	1100	10000	-	11100
24	هرمزگان	400	14000	24000	38400
25	همدان	400	7000	-	7400
26	يزد	2000	14000	2200	18200
27	قزوين	400	24000	-	24400
28	قم	400	1500	500	2400
جمع		30000	450000	150000	630000

جدول شماره: 2
كمك بلاعوض پرداختي از محل اعتبارات عادي و اعتبار سرمازدگي درختان ميوه به تفكيك استاني در سال 83

(ارقام به ميليون ريال)
رديف	نام استان	تعداد افراد بهره مند	كمك بلاعوض پرداختي	كمك بلاعوض پرداختي با كارمزد
1	آذربايجان شرقي	64238	943396/54150	57400
2	آذربايجان غربي	29896	301887/49528	52500
3	اردبيل	15511	622642/34339	36400
4	اصفهان	6779	886792/15801	16750
5	ايلام	3790	924528/1367	1450
6	بوشهر	3572	377358/5660	6000
7	تهران و كرج	9884	20000	21200
8	چهار محال و بختياري	13399	679245/12688	13450
9	خراسان (رضوي- شمالي- جنوبي)	47493	132075/41981	44500
10	خوزستان	2512	622642/4339	4600
11	زنجان	15730	132076/11981	12700
12	سمنان	40498	301887/14528	15400
13	سيستان و بلوچستان	10663	943396/4150	4400
14	فارس	14689	452830/31792	33700
15	كردستان	17283	433962/6509	6900
16	كرمان	42523	40000	42400
17	كرمانشاه	7260	886792/18301	19400
18	كهكيلويه و بويراحمد	3450	301887/2028	2150
19	گيلان	11216	547170/3207	3400
20	گلستان	3519	188680/2830	3000
21	لرستان	5062	849057/2735	2900
22	مازندران	4630	264151/3962	4200
23	مركزي	7874	698113/10471	11100
24	هرمزگان	11173	905660/13584	14400
25	همدان	2752	132075/6981	7400
26	يزد	11735	339623/15094	16000
27	قزوين	9504	867925/23018	24400
28	قم	656	452830/1792	1900
جمع		417291	188679/452830	480000

جدول شماره: 3
كمك بلاعوض پرداختي از محل اعتبارات خشكسالي در سال 83

(ارقام به ميليون ريال)
رديف	نام استان	تعداد افراد بهره مند	كمك بلاعوض پرداختي	كمك بلاعوض پرداختي با كارمزد
1	اصفهان	349	716981/754	800
2	ايلام	1252	886793/3301	3500
3	بوشهر	3648	773585/6603	7000
4	خراسان (رضوي- شمالي- جنوبي)	19362	433962/16509	17500
5	خوزستان	8153	339623/15094	16000
6	سمنان	12425	094340/1415	1500
7	سيستان و بلوچستان	79114	377358/30660	32500
8	فارس	5171	943396/14150	1500
9	قم	168	698113/471	500
10	كرمان	25645	811320/22169	23500
11	كرمانشاه	520	094340/1415	1500
12	كهكيلويه و بويراحمد	203	698113/471	500
13	گلستان	517	094340/1415	1500
14	لرستان	1019	490566/2358	2500
15	هرمزگان	27554	509434/22641	24000
16	يزد	1807	471698/2075	2200
جمع		186907	433962/141509	150000

جدول شماره: 4
تعداد افراد بهره مند و كل اعتبارات بلاعوض پرداختي صندوق كمك در سال 83 (با كارمزد)

(ارقام به ميليون ريال)
رديف	نام استان	تعداد افراد بهره مند	كمك بلاعوض پرداختي
1	آذربايجان شرقي	64238	57400
2	آذربايجان غربي	29896	52500
3	اردبيل	15511	36400
4	اصفهان	7128	17550
5	ايلام	5042	4950
6	بوشهر	7220	13000
7	تهران و كرج	9884	21200
8	چهار محال و بختياري	13399	13450
9	خراسان (رضوي- شمالي- جنوبي)	66855	62000
10	خوزستان	10665	20600
11	زنجان	15730	12700
12	سمنان	52923	16900
13	سيستان و بلوچستان	89777	36900
14	فارس	19860	48700
15	كردستان	17283	6900
16	كرمان	68168	65900
17	كرمانشاه	7780	20900
18	كهكيلويه و بويراحمد	3653	2650
19	گيلان	11216	3400
20	گلستان	4036	4500
21	لرستان	6081	5400
22	مازندران	4630	4200
23	مركزي	7874	11100
24	هرمزگان	38727	38400
25	همدان	2752	7400
26	يزد	13542	18200
27	قزوين	9504	24400
28	قم	824	2400
جمع		604198	630000

طي سال زراعي 1384-1383 ميزان خسارات وارده به بخش كشاورزي و دامي كشور كه توسط كارگروههاي تشخيص و تعيين خسارت صندوق كمك متشكل از نمايندگان وزارت كشور، وزارت جهاد كشاورزي و بانك كشاورزي در اقصي نقاط كشور برآورد شده حدود 19275201 ميليون ريال مي باشد. از اين ميزان خسارت 9171561 ميليون ريال معادل6/47 درصد مربوط به خسارت سرمازدگي و يخبندان محصولات زراعي و باغي و 5252339 ميليون ريال معادل 3/27% مربوط به عامل خشكسالي و 2971077 ميليون ريال معادل 5/15% مربوط به خسارت سيل و بقيه مربوط به ساير عوامل قهري از جمله: طوفان، زلزله، آفات و امراض گياهي و ساير عوامل قهري بوده است.
مقايسه ميزان خسارت وارده در سال زراعي 84-83 با سال زراعي 83-82 نشان مي دهد كه ميزان خسارات در سال زراعي 84-83 نسبت به سال زراعي 83-82، 50 درصد كاهش داشته است، اما در همين سال با توجه به بروز سرما و يخبندان شديد در اواخر سال 83 و اوايل سال 84، خسارت قابل توجهي به كشاورزان و باغداران وارد شد كه ميزان آن معادل 6/47 درصد كل خسارت وارده برآورد گرديده كه در مقايسه با خسارت سرمازدگي و يخبندان سال گذشته (21 درصد)، يعني بيش از 5/2 برابر بوده است. همچنين خسارت خشكسالي معادل 3/27 درصد بوده كه نسبت به سال گذشته (23 درصد)، معادل 7/18 درصد افزايش داشته و همچنان 16 استان كشور در سال زراعي مورد گزارش درگير خشكسالي بوده اند خسارت سيل 5/15 درصد كل خسارت بوده كه نسبت به سال گذشته (35%) 55% كاهش داشته است.
علاوه بر اين در سال زراعي 1384-1383 در اثر شيوع بيماري وبا در بعضي از استانهاي كشور و به دنبال اعلام وزارت بهداشت و درمان آموزش پزشكي، خريد و مصرف سبزي به شدت كاهش يافت كه از اين بابت حدود 1500 ميليارد ريال خسارت متوجه سبزيكاران شده است.
ميزان اعتبارات مصوب براي صندوق كمك در سال 1384 به منظور جبران خسارات فوق الذكر به شرح زير مي باشد:
1- مبلغ 54 ميليارد ريال اعتبار عادي جهت جبران خسارات وارده از كليه عوامل قهري از محل اعتبار مجمع تشخيص مصلحت نظام
2- مبلغ 135 ميليارد ريال اعتبار سرمازدگي جهت جبران خسارات وارده به كشاورزان و باغداران از عامل سرمازدگي و يخبندان از محل اعتبار مجمع تشخيص مصلحت نظام
3- مبلغ 250 ميليارد ريال اعتبار ويژه سرمازدگي از محل اعتبار ماده 10 قانون تنظيم بخشي از مقررات مالي دولت جهت جبران خسارات وارده به كشاورزان و باغداران خسارت ديده
4- مبلغ 100 ميليارد ريال اعتبار ويژه خشكسالي براي 16 استان كشور از محل اعتبار ماده 10 قانون تنظيم بخشي از مقررات مالي دولت جهت جبران خسارت خشكسالي
5- مبلغ 150 ميليارد ريال اعتبار ويژه سبزيكاران از محل مجوز ماده 10 قانون تنظيم بخشي از مقررات مالي دولت جهت جبران خسارت وارده به سبزيكاران در سطح كشور
جمع كل اعتبارات تخصيصي به صندوق كمك در سال 1384 مبلغ 689 ميليارد ريال معادل 5/3% كل خسارات وارده بوده است كه از اعتبارات فوق رديف هاي 1 و 2 و3 و 5 و 70% از رديف 4 از خزانه اخذ و به استانها حواله شده و 30% مابقي رديف 4 در اختيار اين صندوق قرار نگرفته كه به محض وصول به استانها حواله خواهد شد .
با توجه به سياستهاي كشاورزي دولت محترم در سال 1384، صندوق كمك به خسارت ديدگان همسو با اين سياستها و در راستاي توسعه بخش كشاورزي تلاش دارد، همچون سال گذشته با جلب مشاركت خسارت ديدگان بخش قابل توجهي از اعتبارات در اختيار را جهت اجراي طرحهاي زيربنائي و اساسي و پيشگيري به مصرف برساند.